Perşembe, 20 Ocak 2022      

Kategori /Büyüme Gelişme

1-5 Yaş Dil Gelişimi

1-5 Yaş Dil Gelişimi

1-5 Yaş Dil Gelişimi

1 Yaş Dil Gelişimi

     Bebeğiniz artık bir yaşında ve artık anlamlı 1-2 kelime söyler. Mırıldanmaların yerini gerçek sözcükler konuşmaya başlar. 18.  aya geldiğinde 20 kelime,  2 yaşına kadar 100 kelimeyi konuşur. Bu dönemde aile bireylerinin isimlerini, arkadaşlarının isimlerini bilir. Genelleme yapar, örneğin tüm yemeklere ‘mama’ der. Bu dönemde çocuğunuz semboller yapmıştır. Örneğin arabaya ‘düt’ der. Sizler de araba yerine düt derseniz, araba kelimesinin öğrenilmesi gecikir. 

     Bebeğe söyleneni anlama dili (alıcı dil), duygu ve düşüncelerini anlatan dile ( ifade edici dil) göre daha hızlı gelişir. Kelimleri anlaması 9 ayda daha fazladır, 13 aylık olduğunda 20-100 kelime anlar. Bu yüzden çocuğunuzla sohbet edin, ortamdan yacağınız aktiviteden ( banyo zamanı, oyun zamanı, kitap zamanı vb) haberdar edin

 

1 yaşına kadar dil gelişimi için neler yapabiliriz?

  • Onunla gezintiye çıkın ve gittiğiniz yerlerde her şeyin ismini söyleyin. Örneğin bir kuş, köpek veya kedi vb. gördüğünüzde ona hayvanın özelliklerinden bahsedin. ‘kuşun kanatları var, kuş uçar, kedi, miyavlar, süt içer’ vb. 
  • Bol bol kitap okuyun, kitaptaki resimleri anlatın. Soru sorun gösterdiğiniz objelerin isimlerini sorun.
  • Çocuk isteklerini size anlatmaya çalışırken onun sözcüklerini tamamlayın. Çocuk ‘anne’ diyerek su içmek istediğini anlatmaya çalışıyorsa ona ‘anne şimdi sana su verecek’ deyin. 
  • Ailenin bir araya geldiği ortamlara katın. Örneğin yemek masasına birlikte oturun. Bu davranış hem konuşmasını hem de yemek yeme alışkanlığı kazanmasını sağlayacaktır.
  • Hayvan seslerini taklit edin, 
  • Vücudunun bölümlerini anlatın. El, baş, ayak gibi. 

2- 3 yaş Arası Dil Gelişimi

     Bu dönemde sesli harfleri doğru kullanmaya başlar, sessiz yani ünsüz harfleri kendine özgü biçimde söyler. Yaklaşık 200-270 kelime bilir. Ben, sen gibi zamirleri kullanmaya başlar ve kitabın sayfalarını tek tek çevirebilir. Çocuğunuz için ‘ Ne neden veya niçin’ sorusunun sorulma zamanı gelmiştir. Merak ettiği şeyleri ne diye soracaktır , sizin de bu soruları  sabır içinde cevaplamanız gereklidir. Bu dönemde ismini sorarsanız söylemeye başlar. Yada basit sorulara evet yada hayır diyerek cevap verebilir. ‘Babanı çağır yemek yiyelim’ diye söylediğinizde babasını çağırabilir.

2-3 Yaş Arası Dil Gelişimi ve Psikososyal Gelişimi için Öneriler

  • Diğer çocuklarla olmasını sağlayın. Uyaran arttıkça çocuk psikososyal gelişimi olumlu yönde gelişecektir. 
  • Banyo sırasında daha geniş cümleler kurun. ‘Şimdi kolumuzu yıkayalım evet kolumuzu yıkayalım veya şampuanımızı alıp kolumuzu yıkayalım’ gibi cümleleri farklı biçimlerde kullanınız. 
  • Oyun oynayın. “Kukla oyunu” bu dönemde dil gelişimine katkıda bulunur. Kuklaları konuşturun.
  • Kısa hikâyeler okuyun ve hoşuna giden hikâyeleri tekrar tekrar okuyun. Bu hikâyeler hakkında sorular sorun. 
  • Sıcak soğuk, büyük küçük, içinde-dışında, altında-üstünde oyunları oynayın. Örneğin kutunun içindeki oyuncağı getirmesini isteyebilirsiniz.
  • Çocuğunuz 2,5 yaşına geldiğinde pastel boya kalemini avucunun içi ile kolayca tutar. Boyama yapabilirsiniz. 
  •  

3-4 Yaş Arası Dil Gelişimi

     Artık çocuğunuzla sohbetler karşılıklı daha güzel gelmeye başlayacaktır. Bu yaş grubunda ki çocuk 900-1500 kelime biliyordur ve 4 kelimeli cümleler kurmaya başlamıştır. Bu cümleler dil bilgisi kurallarına uygun öznesi, yüklemi, nesnesi olan cümlelerdir. Bu dönemde kendi cinsiyetini bilir. Kız mısın? Erkek misin? Sorularına sevap verir. Çocuğunuz artık kendi planlarını kurarak bunu kendine anlatır. Kısa hikayeler anlatır, tabi ki bir biriyle bağlantısı olmayan sorular cümleler kurar bu sizi şaşırtmasın.  Ses tonunu ayarlamaya başlar, bağırarak konuşma, fısıltı şeklinde konuşma gibi. Artık iki faklı emri anlar ve yapar. Örneğin’ git oyuncağını al ve sepete koy’ gibi. Şimdi daha sabırlı olmanız gereken bir soru kalıbını öğrenmiştir. "Nasıl ve nerede, kim?  Sorarsanız hem adını hem de soy adını söyleyebilir. 

3-4 yaş dil gelişimi için öneriler.

  • Artık sorumluluk verin. Evi toplarken çorapları kasaya koyabilir misin?  Bu şekilde davranmanız hem sorumluluk sahibi olmasını sağlarken hem de sohbet etme, birlikte zaman geçirmenizi sağlar.
  • Sizden bir şey istediği zaman bunu sözcükle söyletmeyi deneyin. Sonra sözcüğün doğrusunu öğretin. Veya size işaretle anlattığı isteği, siz sözel kelimelerle anlatın. 
  • Bu dönemde çok soru soracaktır. Sabırla sorularına yavaş ve sevgi dolu ses tonuyla cevap verin. Onu konuşması konusunda teşvik etmiş olursunuz. 
  • Artık basit cümlelerden daha çok olayların sonrası için cümleler kurunuz. Daha önce kullandığınız ‘ diş fırçalama zamanı’ yerine, "uyumadan önce dişlerimizi fırçalıyoruz" gibi cümleler kurunuz.  
  • Bu dönemde meslek oyunları oynayabilirsiniz. 5-6 resim içinde ambulans veya öğretmen hangisi diye sorabilirsiniz. 
  • Okuduğunuz hikayeyi size anlatmasını isteyin.
  • Bu dönemde hafızasını güçlendirmek için tekerlemeler veya tekrarlayıcı sözcükler ile oyunlar oynayın. Bu hem zihinsel gelişimini hem de dil gelişimini sağlayacaktır.

4-5 Yaş Arası Dil Gelişimi

     Artık sayıları bilir. Dörde kadar sırasıyla sayar. 2 adet top derseniz sepetteki 4 toptan ikisini size getirir. Uykun geldiğinde ne yapmalısın diye sorduğunuzda anlamlı cevaplar verir. Sesli harfler dışında sessiz harflerin %50’ini doğru olarak kullanır. Artık akşamları yemek masasında başından geçen olayları anlatmayı başarabilir. Bu zamanlar onun ilerde sizinle daha verimli sohbet etmesini sağlayacağınız dönemlerdir. Bu sohbetleri çocuğunuz ve sizin için alışkanlık haline dönüştürmenizi öneririm. Bütün renkleri öğrenmiştir. Onunla renkler üzerine sohbet ve oyunlar oynayabilirsiniz. 

4-5 yaş arası dil gelişimi öneriler:

  • Resimler göstererek onunla ilgili hikayeler anlatmasını isteyiniz. Hayal gücü ve dil becerisi yanında kendini ifade etme yeteneği gelişecektir. 
  • Şakalardan, fıkralardan hoşlanmaya başlar. 
  • Şarkı söylemeyi bu dönemde çok hoşlanır. Basit şarkılar söyletebilirsiniz. 
  • Kelime hazinesine yeni girecek sözcükleri yanlış söyleyecektir. Onu uyarmadan sözcüğün doğrusunu söylemeniz onun öğrenmesi için yeterlidir. 
  • Sohbet için zaman ayırın. Çalışan anne ve babalar için en iyi zaman akşam yemeği zamanıdır. Bu sırada çocuğunuzun kreşte neler yaptığını anlatmasını isteyin. Onun anlattığı bu hikayelere yeni kelimeler katarak süslen dirin. Çocuğunuzun kelime hazinesine sürekli yeni kelimeler katmasını sağlarsınız. 
  • Parkta dolaşırken farklı yapraklar toplayın, ve bu yaprakların renklerinin koyu veya açık, ince kalın, uzun –kısa şeklinde sohbetleri yapın. 
  • Sosyal aktiviteler yapın. Tiyatro, sinema, park yürüyüşü,, bisiklet ile gezi vb. bu aktiviteler sırasında yaşadığı olayları akşam anlatmasını sağlayın. Ayrıca sohbet sırasında yaptığınız aktiviteler ile ilgili sorular sorun, bu hafızasını güçlendirecek ve geçirdiği veya geçireceği zamanların değerini bilmesini sağlayacaktır. 

Dil gelişimi üzerinde önemle durulması gereken bir konudur. 12-18 aylarda çocuğunuz anlaşılır 5-10 kelime kullanır. 24 aylık bir çocuk anne tarafından anlaşılır 2-3 kelimelik cümleler kurabilir. Erkek çocuklarında dil gelişimi daha yavaştır. Bununla birlikte çocuğunuz yaşına uygun dil gelişimi olmadığı zaman doktorunuza danışınız. .  

 

Dr.Süleyman NAZOĞLU

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı

 

 

 

 

 

Facebookta Paylaş Twitter Paylaş Whatsapp Paylaş

Büyüme Gelişme